Geen verzendkosten vanaf € 100, -

100% puur natuur

100% liefde voor dieren

    +433115930800    |    klantenservice@ewalia.at

Geen verzendkosten vanaf € 100, -

100% puur natuur

liefde voor dieren

    +433115930800      |          klantenservice@ewalia.at

De darmflora van paarden - de darmsaneringsmythe

“Heb jij de darmflora van je paard al gesaneerd?” Die vraag krijgt menige paardeneigenaar minstens tweemaal per jaar te horen. Darmgezondheid staat erom bekend niet alleen een goede vertering en goede verwerking en opname van voedingsstoffen te garanderen, maar ook een goed functionerend immuunsysteem. Maar hoe ondersteun je de darm, wat is een sanering precies en hoe zit het nu eigenlijk met die darmflora? Hieronder kun je meer lezen over darmsanering en hoe je de darmflora van je paard kunt ondersteunen.

De darmflora van paarden

Volgens de definitie is dit het totaal aan micro-organismen in de darm van het dier, die in meerdere of mindere mate belangrijk zijn voor het paard. Eigenlijk is het geen echte ‘flora’, omdat bacteriën een eigen klasse vormen en niet onder de planten vallen. Je zou het een micro-woongroep in de paardendarm kunnen noemen, waarvan de bewoners voedingsstoffen verwerken, veranderen, vitamines aanmaken, voedingsstoffen kleiner maken en verder transporteren, oftewel verteren

De ideale darmflora bestaat niet

Naar deze micro-woongroep is echter nog weinig onderzoek gedaan. Wat in ieder geval duidelijk is, is dat de ideale darmflora of ‘goede’ darmbacteriënpopulatie niet bestaat. Ieder paard heeft zijn eigen micro-woongroep. De aanwezigheid van zijn bewoners, zowel qua hoeveelheid als plek waar ze zich in de darm bevinden, is eveneens niet bij ieder paard hetzelfde, ook al staan paarden in dezelfde stal en eten hetzelfde hooi.

Mogelijke darmbewoners bij paarden zijn bacteriën, schimmels (gisten) en protozoën (parasieten) met verschillende werkterreinen. Streptokokken (bacteriën) bijvoorbeeld zijn vooral verantwoordelijk voor de fermentatie in de darm. Dat betekent dat ze van de suikerverbindingen in de voedselbrij onder andere vluchtige verzuren maken, die het paard als energie voor zijn lichaam nodig heeft. Gisten (schimmels) kunnen onder andere actief vitamines produceren in de darm.

Gezonde darm: evenwicht en harmonie

De gezonde darm reguleert zijn bewonersaantallen zelf. Ze leven allemaal in symbiose, in evenwicht, in harmonie. Iedere darmlus heeft een andere samenstelling van bewoners, een andere pH-waarde, een andere verhouding aan buurtbewoners. Dat betekent dat de woonwijken van de micro-organismen al over een centimeter afstand sterk kunnen veranderen.

Deze veranderingen van de darmflora kunnen heel snel plaatsvinden. Ze hangen onder andere af van de pH-waarde, het aanbod aan voedingsstoffen, de gezondheidstoestand van de organen, de aanwezige bewoners en nog veel meer. Lactobacillen (fermentatiebacteriën) veranderen aanwezige suiker in voedingsstoffen voor het paard. Afhankelijk van de hoeveelheid suikerverbindingen kan de populatie lactobacillen sterk toenemen en daardoor de pH-waarde in het betreffende stuk darm sterk doen dalen. Andere medebewoners kunnen echter in zo’n zure omgeving niet overleven en sterven plotseling, waardoor de populatie binnen enkele uren beslissend kan veranderen.

Het systeem van de darm is complex, gevoelig en vervult belangrijke opgaven in het paardenlichaam. Een antibioticum verschuift de huishouding aan micro-organismen ingrijpend. Natuurlijk is dit in veel gevallen nodig en onvermijdelijk! Als paardeneigenaar moet je je er echter wel van bewust zijn dat dit een zeer sterk effect op de hele spijsvertering van het paard heeft. Dienovereenkomstig moet in de herstelperiode goed worden gelet op een goede kwaliteit en laag suiker/zetmeelgehalte van het voer. 

Wanneer moet ik de darmflora van mijn paard beïnvloeden?

Hierbij moet je je eerst afvragen waarom je dat zou willen doen en wat de oorzaak is van de niet optimaal functionerende darm. Hoe heb je ontdekt dat er iets aan moet gebeuren?

Na het verstrekken van antibiotica, bijvoorbeeld, herstelt een paard met goed werkende organen zich relatief snel en heeft geen extra bacterieculturen nodig voor de wederopbouw. Vooral wanneer de status van de darmflora niet bekend is, kan eraan sleutelen ook negatief uitpakken.

Mestwater gedurende langer dan 6 weken moet natuurlijk ook nader onderzocht worden. Daarover kun je hier meer lezen: Mestwater bij paarden.

Diarree, koliek, extreme gasvorming en andere symptomen dienen van tevoren door een dierenarts te worden onderzocht en kunnen een veelvoud aan oorzaken hebben, onder andere maagzweren. Een directe ingreep in de darmflora zou de laatste stap moeten zijn en niet te vroeg worden uitgevoerd.

Zijn de organen van het paard in orde, dan reguleert de darmflora zichzelf. In perioden van aanweiden en voerveranderingen kunnen er spijsverteringsproblemen ontstaan, maar die hoeven niet altijd meteen behandeld te worden. De symbiose in de darm reguleert de populatie zelf, ze heeft enkel wat tijd nodig. Ondersteunen kun je hier met een langzame aanweiperiode en langzame voerveranderingen. Zo kunnen de micro-organismen zich geleidelijk aan de verandering in voedingsstoffen aanpassen en de populaties zullen niet plotseling sterk groeien of krimpen.

Samenvatting: Bij opvallende spijsverteringsproblemen zoals overmatige gasvorming, vaak koliek, harde, te zachte of slijmerige mest, chronisch mestwater of opvallend ruikende mest moet je samen met de dierenarts de oorzaken zien te vinden. Als die niet direct duidelijk zijn, zijn er verschillende laboratoriumtests waarmee je de gezondheidstoestand van je paard kunt laten vaststellen. Een bloedbeeld, urinemonster en vooral ook een mestmonster kunnen opheldering verschaffen en bepalen de verdere behandeling.

Hoe krijg ik een beeld van de darmflora van mijn paard?

Heel precies kan bij een levend paard helaas (nog) geen diagnostiek van de darmflora worden uitgevoerd. Laboratoria beschikken actueel over de volgende mogelijkheden:

Meting pH-waarde

Deze eenvoudige meting kan iedere paardeneigenaar zelf uitvoeren en gedurende meerdere dagen documenteren. Eventueel mestwater en mest worden allebei gemeten. De uitwerking door een expert (dierenarts of laboratorium) kan een mogelijke verzuring in de darm aantonen.

Microbiologisch onderzoek

Diverse mest- en mestwatermonsters, over een periode van 3 tot 5 dagen verdeeld, kunnen voor een microbiologisch onderzoek naar een laboratorium worden gestuurd. Daar wordt in aerobe (met zuurstof) en anaerobe (zonder zuurstof) omgeving gekeken welke micro-organismen aanwezig zijn. Hierbij is door middel van aantallen en het voorkomen of ontbreken van bepaalde microben al een goede diagnose te stellen. De expert analyseert de micro-organismen met betrekking tot manier van houden, voer en leefomstandigheden van het paard en beschikt over verschillende manieren om de oorzaak precies uit te pluizen. De micro-organismen in een mestmonster zijn echter slechts een momentopname uit het laatste stuk darm en moeten altijd bezien worden in de totale context; op zichzelf zeggen ze onvoldoende.

Parasitologisch mestonderzoek

Omdat endoparasieten (dus parasieten in het paard) zoals rondwormen, lintwormen en zuigwormen vaak oorzaak zijn van ernstige spijsverteringsproblemen en orgaanfuncties verstoren, is laboratoriumonderzoek aan te bevelen, als het ontwormingsmanagement niet waterdicht is of dieren in dezelfde kudde aantoonbaar besmet zijn.

Combineer je de status van de darmflora met een bloedbeeld of urine-onderzoek, dan kun je de oorzaken van vooral organische aard beter inschatten en dienovereenkomstig behandelen. Vooral op het gebied van lever en nieren is het belangrijk de stofwisseling weer op de rit te krijgen, voordat je probeert de darmflora te beïnvloeden.

Hoe werkt een darmsanering?

Of een darmsanering werkelijk nodig is, moet eveneens door voldoende diagnostiek worden vastgesteld; alleen dan kan adequaat worden behandeld. Van tevoren moet de juiste werking van de verschillende organen zijn gegarandeerd of verstoorde orgaanfuncties, zoals ontsteking van de lever, nieren of alvleesklier, zijn opgelost. Meestal komt de darmflora dan vanzelf weer in evenwicht, al kan dit wel enkele weken duren. Kruiden die de stofwisseling bevorderen, zoals brandnetel of paardebloem kunnen in dit geval positief ondersteunen. Bestaat het vermoeden van een maagontsteking, een maagzweer of een darmontsteking, dan moet in ieder geval aan de hoofdoorzaak worden gewerkt.

Darmsanering: tekorten

Bij tekorten door te lage toevoer van voedingsstoffen of verkeerd voer bestaat de mogelijkheid om met gisten te ondersteunen. Hierbij is biergist de klassieker. Zowel inactief als actief biergist kan tot sterke gasontwikkeling leiden. Daarom is het aan te bevelen biergist alleen in kleine hoeveelheden en niet voortdurend te gebruiken. 60 gram per dag voor een paard van 500 kg is het maximum. 

Darmsanering: ontstekingen

Bij lichte darmontstekingen kun je ondersteunen met ontstekingsremmende en slijmvormende kruiden, wanneer de inzet van sterkere medicatie van de dierenarts nog niet nodig is. Dat kunnen kruiden als heemst of pepermunt zijn, die als kruidenextract door paarden ook heel graag gegeten worden.

Darmsanering: verzuring

Bij verzuring is het belangrijk het voer aan te passen. Zetmeel- en suikerhoudend voer, buiten ruwvoer, dien je te vermijden. Verder moet je bij verzuring onmiddellijk stoppen met het voeren van kuilvoer of kuilhooi. Het ruwvoer moet van de hoogste kwaliteit en schimmelvrij zijn, anders zal er nauwelijks een verbetering van de darmflora optreden. In het ideale geval laat je van tevoren een darmflorabeeld maken en stelt de behandelende dierenarts een aangepast voerplan op.

Darmsanering: trage darm

Bij een trage darm kun je ondersteunen met planten die looistoffen bevatten. Deze verhogen de darmactiviteit en leiden daardoor tot een beter transport van de voedselbrij. Dit kunnen eikenschors, framboos of braam zijn. Eikenschors werkt bijvoorbeeld ook licht ontstekingsremmend. Planten met looistoffen mogen niet langer dan 4 weken worden gevoerd en drachtige merries mogen ze helemaal niet hebben!

No-go’s en voorzichtigheid bij darmsanering

  • GEEN effectieve micro-organismen (EM) verstrekken! Die zijn veel te agressief voor de aanwezige micro-organismen en kunnen de darmflora zeer sterk doen verschuiven!
  • GEEN bakkersgist of gistblokjes voeren! Die zorgen bijna altijd voor verkeerde gisting in de darm en verslechteren de situatie.
  • Pas op met steenmeel zoals bentoniet, montmorilloniet of zeoliet. Deze binden alle vloeistoffen van speeksel en maagzuur tot gal. Dit verhindert weliswaar mestwater, maar als de darm traag is, ligt dit steenmeel sterk belastend in de darm en maakt die nog trager. Er kan verstopping of in het ergste geval verstoppingskoliek optreden. Voor langdurig gebruik is steenmeel niet geschikt.
  • Bij paarden met veel darmgas moet je het voeren van gist (ook biergist) vermijden. Dat maakt de gasvorming meestal alleen maar erger.
  • GEEN yoghurt of andere probiotische producten zoals bifidus aan je paard voeren! Mensen kunnen die verteren, paarden echter absoluut niet. Daarnaast zijn paarden lactose-intolerant en yoghurt heeft een heel andere samenstelling van micro-organismen dan de paardendarm kan verdragen.


Auteur: Bianca Becker-Slovacek, 29-01-2019
 

Literatuur

  • Baumeister, C. (2018). Labordiagnostik in der Tierarztpraxis. Berlin: lehmanns media.
  • Gäbel, G., & Loeffler, K. (2018). Anatomie und Physiologie der Haustiere. Stuttgart: utb.
  • Gerber, V., Venner, M., & Straub, R. (2016). Pferdekrankheiten: Innere Medizin (2. Auflage Ausg.). (V. Gerber, & R. Straub, Hrsg.) Bern: utb.
  • Krist, S., Buchbauer, G., & Klausberger, C. (2008). Lexikon der pflanzlichen Fette und Öle. Wien: Springer Verlag.
  • Röhm, C. (2016). Rashid hat Kotwasser. Norderstedt: BoD.
Verwante artikelen
EWALIA Liver-Kidney Care Liquid 1L EWALIA Liver-Kidney Care Liquid 1L
Inhoud 1 Liter
vanaf € 16,90 *
EWALIA Bowel Vitality Liquid 1L EWALIA Bowel Vitality Liquid 1L
Inhoud 1 Liter
vanaf € 16,90 *
EWALIA Pure Brewer's Yeast EWALIA Pure Brewer's Yeast
Inhoud 0.8 Kilogramm (€ 13,13 * / 1 Kilogramm)
vanaf € 10,50 *