Maagproblemen bij honden

De maag van de hond: een overzicht van de werking van en problemen met het spijsverteringstelsel. Sterke winderigheid, vaak overgeven, vermoeidheid, doffe vacht en een veranderde persoonlijkheid van onze trouwe, viervoetige begeleider laten alarmbellen afgaan. De hondenmaag kan weliswaar veel aan, maar kan door verschillende factoren uit evenwicht raken. Hieronder vind je een kort overzicht van de functie van de maag en de spijsvertering van de hond, waar je op moet letten en hoe je eventuele problemen met de spijsvertering in vroeg stadium herkent.

Wist je ...

... dat de hondenmaag een zeer groot volume heeft en je hond in een keer een heleboel voer kan verslinden?

... dat de pH-waarde in de maag tussen 1 en 1,5 ligt en daarmee veel zuurder is dan een mensenmaag?

... dat in de bek geen verteringsprocessen plaatsvinden, maar de echte vertering pas in de maag begint?

... dat de maag van je hond in zijn lichaam vrijwel los ligt en daarom een maagtorsie bij grote honden met een platte borstkas heel makkelijk kan optreden?

... dat het opgenomen voer pas na 24 tot 36 uur het hondenlichaam weer verlaat?

... dat de hoofdfase van de vertering in de dunne darm slechts 1 tot 2 uur duurt?

... dat de verteringssappen door het darmslijmvlies, de lever (gal) en de alvleesklier worden geproduceerd?

... dat gasvorming en ontstekingen in de spijsvertering door de vele daar aanwezige zenuwcellen bijzonder pijnlijk zijn?

Hoe werkt de spijsvertering bij honden?

De hond behoort tot de vleeseters (carnivoren) en heeft daarom een heel korte darm in vergelijking met plantenetende diersoorten. De vertering begint - anders dan bij mensen - niet door het kauwen in de bek, maar pas in de maag. De hond kauwt zijn eten niet, net als zijn voorouder de wolf. Zijn gebit dient voornamelijk om de buit te grijpen en in stukken te verdelen. Het speeksel bevat geen verteringsenzymen en is enkel bedoeld om het transport van de mond door de nauwe slokdarm naar de maag te vergemakkelijken.

Maagproblemen bij honden - Hoe werkt de spijsvertering bij honden?

De maag is, in tegenstelling tot bij andere diersoorten, zeer groot. Dat komt daardoor, dat de wolf niet dagelijks zijn twee porties in een voerbak voorgezet kreeg, maar delen van een gevangen prooidier snel verslond en daarna als voorraad weer uitbraakte en begroef. Omdat er niet altijd vers gedode buit was, heeft de natuur door een zeer lage pH-waarde gezorgd dat ook licht bedorven resten van dieren in de maag konden worden verteerd. Zoutzuur wordt in de hele maag geproduceerd en zorgt voor een pH-waarde van 1 tot 1,5. Door het zuur worden enzymen die eiwit verteren, geactiveerd en de maaginhoud wordt in kleine porties langzaam aan de dunne darm afgegeven.

De dunne darm is zogezegd het hoofdverteringsorgaan. Hier worden eiwitten, koolhydraten en vetten verder verteerd en via de darmwand opgenomen. Dit proces duurt in vergelijking met het hele spijsverteringsgebeuren erg kort (1 tot 2 uur).

In de dikke darm verblijft de voedselbrij langer. Moeilijk verteerbare voedingsstoffen en water worden hier afgebroken en opgenomen.

Andere belangrijke organen voor de spijsvertering zijn de lever en alvleesklier, die een directe samenhang hebben. Het eigenlijke ontgiftingsorgaan, de lever, activeert als nevenfunctie de gal. De gal is verantwoordelijk voor micellenvorming (verandering van de vetdeeltjes, zodat ze via de darmwand kunnen worden opgenomen) en stuurt een signaal naar de alvleesklier. De functie van de alvleesklier is de opsplitsing van de vetcellen. Daarvoor produceert hij het benodigde enzym ‘lipase’. Aandoeningen van de alvleesklier zijn te herkennen aan zogenaamde vetdiarree, waarbij vetten onverteerd worden uitgescheiden.

Hoe herken ik spijsverteringsproblemen?

Plotselinge diarree, misselijkheid of braken hoeven niet meteen te wijzen op een ernstige ziekte. Een nauwkeurige, dagelijkse observatie van het gedrag van je trouwe vriend zorgt ervoor dat je snel merkt wanneer hij uit balans is. Je hond zou ook een keer iets verkeerds gegeten kunnen hebben. Houden braken en diarree langer aan, is de hond moe of gedraagt hij zich opvallend anders, dan moet je er meer aandacht aan schenken. Hier volgt een korte opsomming van mogelijke signalen bij ernstige spijsverteringsproblemen:

  • meermaals lang braken
  • zure stank uit de bek
  • aanhoudende diarree of verstopping
  • prestatieverlies, langdurige vermoeidheid
  • doffe, broze vacht
  • vaak boeren
  • slecht- of onverteerde delen in ontlasting
  • winderigheid
  • gewichtsverlies of overgewicht

Niet alle signalen treden tegelijkertijd op. Wij raden je aan om bij langdurige spijsverteringsproblemen een dierenarts te raadplegen voor de juiste diagnose en opheldering.

Hoe kan ik maagproblemen bij mijn hond voorkomen?

Het belangrijkste onderdeel ter preventie van spijsverteringsproblemen bestaat uit aan de behoeften van de hond aangepaste voeding. Of ‘BARF’, droge brok of blikvoer de juiste keuze voor jouw hond is, kunnen wij je zo niet vertellen. Iedere manier van voeren heeft  voor- en nadelen, die goed tegen elkaar moeten worden afgewogen. In het geval van BARF moet je letten op goede kwaliteit van het vlees, afwisseling in de voeding en voldoende koolhydraten en vezels.

Blikvoer mag geen toegevoegde conserveringsmiddelen, aroma’s of suiker bevatten en eveneens uit een op de hond afgestemde mix aan eiwitten, koolhydraten en vetten bestaan. Bij het voeren van droge brok speelt de kwaliteit net zo’n belangrijke rol als de samenstelling. Verder zijn voldoende drinken, voertijden en hoeveelheid belangrijke criteria bij het voeren van droge brok.

Bij honden waarmee gesport wordt, komen maagproblemen vaker voor. Vierbenige atleten hebben een hogere energiebehoefte, intensieve training en tegelijkertijd staan ze aan meer stress bloot. Onderzoeken onder honden in de rensport lieten zien dat maagaandoeningen een vaak voorkomende doodsoorzaak zijn. Op een enkele trainingsdag van sledehonden bestaat een 50 tot 70% grotere kans op significante lesies van het maagslijmvlies. Vergelijkende onderzoeken tonen aan dat hoe langer de trainingtijd van de honden is (verschillende disciplines zoals trail, explosieven opsporen, sledehonden, enz.), des te groter de waarschijnlijkheid van veranderingen of beschadigingen van het maagslijmvlies. Langdurige stress lijkt hiervoor de hoofdoorzaak te zijn.

Samenvattend komt het ontzien van de maag op de volgende punten neer:

  • op de hond aangepast voer van hoge kwaliteit
  • letten op voldoende drinken!
  • bij intensieve training vaak pauze houden en stress reduceren
  • dagelijks algemeen stress reduceren
  • na grotere maaltijden rustfases voor de hond inplannen
  • regelmatige gebitscontrole
  • dagelijks voldoende beweging geven en bezig houden!

Welke kruiden ondersteunen de maag van mijn hond?

Zoethout beschermt slijmvliezen en werkt antiviraal, versnelt de genezing van maagzweren en verhoogt lokaal de prostaglandineconcentratie in het maagslijmvlies.

Echte heemst werkt eveneens beschermend op slijmvliezen en dempt prikkels in de maag.

Kamille bevordert de spijsvertering en helpt tegen winderigheid.

Lavendel wordt gebruikt bij een nerveuze spijsvertering.

Duizendblad werkt eetlustopwekkend en bevordert de spijsvertering.

Welke kruiden ondersteunen de lever van mijn hond?

Zilverschoon wordt in de diergeneeskunde bij acute diarree en maagkramp gebruikt.

Walnootblad werkt ontstekingsremmend.

Braamblad werkt antiviraal, antibacterieel en ontstekingsremmend en wordt eveneens bij acute diarree ingezet.

Pepermunt wordt toegepast bij krampaandoeningen van de spijsvertering, braken en koliek.

Welke kruiden ondersteunen de lever van mijn hond?

Mariadistel stimuleert de regeneratie van levercellen en beschermt tegen een veelvoud aan leverbeschadigingen.

Artisjok wordt voornamelijk gebruikt bij storingen in het lever- en galsysteem en werkt daarnaast lipide- en cholestorolverlagend.

Berkenblad werkt vochtafdrijvend en koortsverlagend.

Paardenbloem bevordert de spijsvertering, werkt vochtafdrijvend en bevordert de galfunctie.

Auteur:  Bianca Becker-Slovacek am 22.02.2019

Bronnen en literatuur

Amorim I., T. M. (2016). Canine Gastric Pathology: A Review. ScienceDirekt, S. 9-37 Vol. 154.
Davis Michael S., W. K. (04.. April 2016). Gastritis and Gastric Ulcers in Working Dogs. frontiers in Veterinary Science, S. 1-6, Vol. 3.
Gnass, S. (2010). Tierarztpraxis Susanne Gnass. Von http://www.tierarztpraxis-wandsbek.de/info-hund/anatomie--physiologie/das-verdauungssystem-von-hunden.html abgerufen
J. Bazelle, A. T. (04. Juli 2018). Gastroprotectans in small animal veterinary practice - a review of the evidence. Part 1: cyto-protective drugs. Journal of Small Animal Practice 59, S. 587-602.
Reichling, J., Gachnian-Mirtscheva, R., Frater-Schröder, M., Di Carlo, A., & Widmaier, W. (2008). Heilpflanzenkunde für die Veterinärpraxis. Berlin-Heidelberg: Springer Medizin Verlag.

Verwante artikelen
EWALIA Bowel Vitality Liquid 500 ml EWALIA Bowel Vitality Liquid 500 ml
Inhoud 500 ml (€ 2,78 * / 100 ml)
vanaf € 13,90 *
EWALIA Liver-Kidney Care Liquid 500 ml EWALIA Liver-Kidney Care Liquid 500 ml
Inhoud 500 ml (€ 2,78 * / 100 ml)
vanaf € 13,90 *